:ﺻــﻭﺗ ﺳﺧﻧﺭاﻧﯽ
ﺳﺧﻧﺭاﻧ: ﺩﻛﺗـﺭ ﺑاﻗـﺭﭘـﻭﺭ ﻛاﺷـاﻧﯽ
اشتراک مادیین و الهیین در پذیرش ازلیت:ما یک وجه اشتراکی با ماتریالیستها داریم و آن این است که هر دو قِدم را قبول کردیم. حقیقت قدیم را بهعنوان اصول ازلی یا حقیقت قدیم پذیرفتیم.منتها الهیین، آن حقیقت قدیم را خدا میدانند، غیر مادی میدانند، و ماتریالیستها و مادیگراها آن را ماده میدانند. بعد وقتی که ما صحبت میکنیم میگوییم آن قدیم خداست یا حقیقتی فرامادی هست، میگوید شما مگر قائل به قانون علیت نیستید؟ علیت یعنی اینکه هر شیئی که در نظر بگیریم، علتی دارد؛ این قانون کلی هست!چطور شما نسبت به تکتک اجزای ماده میگویی که اینها علتی دارد، بعد به خدا که میرسی میگویی علتی ندارد!میگوید خلاف قانون عقلی حرف زدی! اگر علیت قانون عقلانی هست، خدا هم باید علتی داشته باشد. این اشکال را مطرح میکنند. لذا میگویند خدا باید علت داشته باشد، علتش هم باز علت. اما وقتی با خودشان صحبت میکنیم اصول ازلی عالم را یا قدیم را میگویند ماده هست؛ اینجا صحبت نمیشود که ماده علتی باید داشته باشد! و قانون علت و معلول در عالم ماده، در مادهٔ نخستین هم جاری و ساری هست! پس آن ماده هم باید علتی داشته باشد! و اگر چنانچه شما این اصل علیت را که اصل عقلی هست در مورد نفی خدا مطرح میکنی، ما میتوانیم همین را در ارتباط با نفی قدمت ماده مطرح بکنیم.